به گزارش خبرگزاری تهران آریا؛ فرونشست زمین از جمله مخاطراتی است که پیامدهای آن به‌تدریج در ساختار زمین و زیرساخت‌های شهری نمایان می‌شود. برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، کاهش ذخایر آبخوان‌ها و ضعف در مدیریت مصرف آب، از عوامل مؤثر در تشدید این پدیده به شمار می‌روند.
اسماعیل کوثری، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی، در چارچوب بررسی این چالش، با تأکید بر ضرورت توجه به مخاطرات فرونشست، بر اهمیت پیشگیری، مدیریت منابع آبی و تقویت نظارت بر فعالیت‌های پرخطر شهری تأکید دارد؛ مواضعی که جزئیات آن باید پیش از انتشار به تأیید وی برسد.

فرونشست زمین؛ تهدیدی فراتر از ترک‌های ساختمانی

فرونشست زمین تنها به کاهش ارتفاع سطح زمین محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای زندگی شهروندان و زیرساخت‌های شهری داشته باشد. تغییرات سطح زمین ممکن است به ساختمان‌ها آسیب وارد کند و تأسیسات زیرزمینی، خطوط انتقال آب و گاز، پل‌ها و شبکه حمل‌ونقل را در معرض خطر قرار دهد.
از همین رو، پایش مستمر مناطق مستعد فرونشست و شناسایی نقاط پرخطر، از اقدامات ضروری برای کاهش خسارت‌های احتمالی در تهران محسوب می‌شود.
برداشت بی‌رویه آب؛ یکی از عوامل تشدید بحران
کاهش سطح آب‌های زیرزمینی در اثر برداشت بیش از ظرفیت آبخوان‌ها، می‌تواند موجب فشردگی لایه‌های خاک و فرونشست زمین شود. در این میان، حفر چاه‌های غیرمجاز و بهره‌برداری خارج از ضوابط، ضرورت نظارت مؤثر بر منابع آبی را دوچندان می‌کند.
کنترل برداشت از سفره‌های زیرزمینی، تعیین تکلیف چاه‌های غیرمجاز و اصلاح الگوی مصرف آب، از جمله اقداماتی است که باید در برنامه‌های مدیریت این بحران مورد توجه قرار گیرد.

جریمه‌های بازدارنده؛ حلقه مهم مقابله با تخلفات آبی

یکی از موضوعات مهم در مدیریت منابع آب، اطمینان از بازدارندگی قوانین و مجازات‌های مربوط به تخلفات است. چنانچه هزینه تخلف در مقایسه با منافع حاصل از برداشت غیرمجاز ناچیز باشد، احتمال تداوم تخلف افزایش می‌یابد.
از این منظر، بازنگری در ضمانت‌های اجرایی، افزایش اثربخشی نظارت‌ها و برخورد قانونی با برداشت‌های غیرمجاز می‌تواند در حفاظت از منابع آب زیرزمینی نقش داشته باشد.

آبخوان‌داری شهری؛ راهکاری برای تقویت ذخایر زیرزمینی

تغذیه مصنوعی آبخوان‌ها و اجرای طرح‌های آبخوان‌داری شهری، از راهکارهایی است که می‌تواند با توجه به شرایط زمین‌شناسی و هیدرولوژیکی هر منطقه بررسی شود.
اجرای این برنامه‌ها در تهران نیازمند مطالعات کارشناسی، ارزیابی کیفیت آب، شناسایی مناطق مناسب و هماهنگی میان نهادهای مسئول است. مدیریت روان‌آب‌ها و استفاده اصولی از ظرفیت نفوذ آب به زمین نیز می‌تواند در چارچوب برنامه‌های جامع مدیریت منابع آب بررسی شود.

ضرورت هماهنگی دستگاه‌های مسئول

مقابله با فرونشست زمین به همکاری نهادهای مختلفی از جمله وزارت نیرو، شهرداری تهران، وزارت راه و شهرسازی و سازمان مدیریت بحران نیاز دارد. تعیین دقیق وظایف هر دستگاه و ایجاد سازوکار هماهنگ برای اجرای تصمیم‌ها، می‌تواند از موازی‌کاری و پراکندگی اقدامات جلوگیری کند.
در این میان، مدیریت برداشت از منابع آب زیرزمینی، نظارت بر فعالیت چاه‌ها و برنامه‌ریزی برای حفاظت از آبخوان‌ها، از محورهای مهمی است که باید با جدیت دنبال شود.

توسعه تهران با رعایت ملاحظات ایمنی

گسترش شهر و اجرای طرح‌های عمرانی باید بر پایه مطالعات فنی و شناخت مخاطرات زمین‌شناختی انجام شود. توسعه شهری به‌خودی‌خود به معنای افزایش خطر نیست، اما بی‌توجهی به شرایط زمین و ضوابط ایمنی می‌تواند آسیب‌پذیری ساختمان‌ها و زیرساخت‌ها را افزایش دهد.
بر این اساس، توجه به نقشه‌های پهنه‌بندی فرونشست، نظارت بر ساخت‌وساز در مناطق پرخطر و اجرای استانداردهای فنی، می‌تواند بخشی از راهبرد پیشگیری از خسارت‌های احتمالی باشد.
فرونشست زمین مسئله‌ای نیست که بتوان با اقدامات مقطعی آن را مهار کرد. مدیریت اصولی منابع آب، اصلاح قوانین، پایش مستمر و هماهنگی دستگاه‌های اجرایی باید در کنار یکدیگر قرار گیرند تا ضمن کاهش عوامل تشدیدکننده این پدیده، ایمنی شهروندان و زیرساخت‌های پایتخت نیز حفظ شود.

انتهای خبر// ح. ع