ناهید اولاد اختیار سردبیر تهران آریا در یادداشتی نوشت: طرح «تورم صفر» شهرداری تهران از هفتم مهرماه ۱۴۰۵ با هدف تثبیت قیمت بخشی از کالا‌های اساسی سبد خانوار آغاز شد؛ طرحی که در مرحله نخست ۱۲ قلم کالای ضروری را به مدت شش ماه با قیمت ثابت عرضه می‌کند و قرار است از آبان‌ماه سه قلم دیگر نیز به آن افزوده شود.

علیرضا زاکانی شهردار تهران از کاهش ۵۰ درصدی سود بازرگانی بیش از ۱۸ هزار قلم کالا در فروشگاه‌های شهروند و توسعه خرید مستقیم از تولیدکنندگان خبر داده است.

فشار هزینه‌های زندگی در سال‌های اخیر، مواد غذایی و کالا‌های ضروری را به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های خانوار‌ها تبدیل کرده است. تازه‌ترین داده‌های منتشرشده از شاخص قیمت‌ها نیز نشان می‌دهد رشد قیمت خوراکی‌ها در سال ۱۴۰۵ همچنان قابل توجه بوده و تورم نقطه‌به‌نقطه گروه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در مردادماه به حدود ۱۲۷.۵ درصد رسیده است.

در چنین شرایطی، مدیریت شهری تهران طرحی را با عنوان «تورم صفر» آغاز کرده که نخستین محور آن، عرضه ۱۲ قلم کالای اساسی با قیمت ثابت طی یک دوره شش‌ماهه است. بر اساس اعلام شهرداری، این کالا‌ها شامل برنج، گوشت، ماکارونی، روغن، شکر، خرما، سویا، عدس، لوبیا چیتی، لوبیا قرمز، نخود و لپه است. این اقلام از هفتم مهرماه در ۱۰۸ میدان میوه و تره‌بار عرضه شده و از شنبه در ۱۸ فروشگاه شهروند نیز در اختیار شهروندان قرار می‌گیرد. خرید غیرحضوری و دریافت کالا در منزل نیز از طریق سامانه «شهرزاد» پیش‌بینی شده است.

یکی از نکات مهم این طرح، تفاوت میان «تورم صفر» و «صفر شدن تورم» است. در واقع، شهرداری تهران مدعی توقف رشد عمومی قیمت‌ها در اقتصاد یا حتی کل بازار تهران نیست؛ بلکه هدف این است که قیمت گروه مشخصی از اقلام در شبکه عرضه تحت مدیریت شهرداری برای شش ماه افزایش پیدا نکند. به گفته سخنگوی شهرداری تهران، هدف برنامه، جلوگیری از افزایش مداوم هزینه بخشی از سبد مصرفی خانوار و تقویت قدرت خرید مردم در شرایط تورمی است.

بر اساس اعلام علیرضا زاکانی شهردار تهران، قیمت روغن و شکر در نرخ مصوب فعلی تثبیت می‌شود و سایر اقلام نیز در زمان آغاز طرح بین ۵ تا ۵۰ درصد پایین‌تر از قیمت بازار عرضه خواهند شد. قرار است از آبان‌ماه مرغ، رب گوجه‌فرنگی و پنیر نیز به سبد اضافه شود و تعداد کالا‌های مشمول به ۱۵ قلم برسد.

طرح معیشتی شهرداری فقط به تثبیت قیمت ۱۲ کالا محدود نمی‌شود. در بخش دوم، سود بازرگانی بیش از ۱۸ هزار قلم کالا در فروشگاه‌های شهروند ۵۰ درصد کاهش می‌یابد. همچنین شهرداری از خرید قراردادی و مستقیم از تولیدکنندگان، سلف‌خری و حذف بخشی از واسطه‌ها سخن گفته است. در مرحله بعد نیز قرار است عرضه مستقیم تولیدکنندگان در هفت منطقه تهران توسعه پیدا کند؛ رویکردی که هدف آن کاهش هزینه‌های واسطه‌گری و نزدیک کردن تولیدکننده به مصرف‌کننده عنوان شده است.

موفقیت چنین طرحی علاوه بر قیمت، به استمرار تأمین کالا نیز وابسته است.

یکی از مهم‌ترین معیار‌های ارزیابی طرح در ماه‌های آینده، میزان دسترسی واقعی مردم به کالا‌های مشمول، استمرار تأمین، تفاوت قیمت با بازار آزاد و میزان کاهش هزینه سبد خانوار خواهد بود. خود شهرداری نیز اعلام کرده است که میزان کالا‌های تحویلی به مراکز عرضه، خرید مردم و نحوه توزیع کالا در خرید حضوری و غیرحضوری قابل ثبت و رصد خواهد بود.

در نهایت، «تورم صفر» را می‌توان تلاشی شهری برای مهار بخشی از هزینه‌های روزمره خانوار دانست؛ طرحی که دامنه آن فعلاً محدود به مجموعه‌ای از کالا‌ها و شبکه مشخصی از مراکز عرضه است. نتیجه عملی آن زمانی روشن‌تر خواهد شد که مشخص شود قیمت‌ها در دوره شش‌ماهه تا چه اندازه پایدار می‌ماند، کالا‌ها بدون کمبود در دسترس مردم قرار می‌گیرند و این سیاست چه میزان از فشار هزینه‌ای خانواده‌های تهرانی را کاهش می‌دهد.