ناهید اولاد اختیار سردبیر خبرگزاری تهران آریا در یادداشتی نوشت: پاییز در تهران تنها فصل تغییر رنگ درختان و خنک‌شدن هوا نیست؛ این فصل برای میلیون‌ها شهروند پایتخت‌نشین، یادآور بازگشت نگرانی‌های قدیمی درباره کیفیت هوا و روزهایی است که نفس‌کشیدن در شهر به دغدغه‌ای روزمره تبدیل می‌شود. با آغاز فصل سرما، افزایش تردد خودروها، تشدید مصرف سوخت و شکل‌گیری شرایط جوی نامساعد برای پراکندگی آلاینده‌ها می‌تواند زمینه‌ساز افزایش آلودگی هوا شود؛ موضوعی که ضرورت آمادگی زودهنگام دستگاه‌های مسئول را دوچندان می‌کند.
کیفیت هوای تهران در ۱۴ مهرماه با شاخص ۸۰ در محدوده قابل‌قبول گزارش شد؛ وضعیتی که می‌تواند فرصتی برای پیشگیری و برنامه‌ریزی باشد، نه دلیلی برای نادیده‌گرفتن خطر روزهای آلوده پیش رو. تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که مدیریت آلودگی هوا نباید به زمان افزایش شاخص‌ها، تعطیلی مدارس یا صدور هشدارهای اضطراری محدود شود. مسئله اصلی این است که آیا پیش از رسیدن روزهای ناسالم، اقدامات مؤثر برای کاهش انتشار آلاینده‌ها انجام شده است؟
در این میان، خودروهای فرسوده، تردد گسترده وسایل نقلیه شخصی، کیفیت سوخت، فعالیت منابع آلاینده و محدودیت‌های حمل‌ونقل عمومی از جمله محورهایی هستند که باید در برنامه‌ریزی پاییزی تهران مورد توجه قرار گیرند. هرچند مدیریت همه این عوامل در اختیار یک دستگاه نیست، اما تعدد مسئولیت‌ها نباید به پراکندگی تصمیم‌ها و کاهش پاسخ‌گویی منجر شود. هماهنگی میان شهرداری تهران، سازمان حفاظت محیط زیست، وزارتخانه‌های مسئول و سایر نهادهای مرتبط، پیش‌شرط دستیابی به نتایج ملموس است.
یکی از مهم‌ترین راهکارها، تقویت حمل‌ونقل عمومی و فراهم‌کردن امکان دسترسی آسان، سریع و مقرون‌به‌صرفه شهروندان به مترو و اتوبوس است. نمی‌توان از مردم انتظار داشت استفاده از خودروی شخصی را کاهش دهند، اما هم‌زمان ناوگان حمل‌ونقل عمومی پاسخ‌گوی نیاز سفرهای روزانه آنان نباشد. توسعه ناوگان، افزایش نظم و کیفیت خدمات و کاهش فاصله زمانی حرکت وسایل نقلیه عمومی باید بخشی از اولویت‌های مدیریت شهری در ماه‌های سرد باشد.
از سوی دیگر، نظارت بر معاینه فنی خودروها، برخورد مؤثر با وسایل نقلیه دودزا، کنترل منابع آلاینده ثابت و اجرای دقیق برنامه‌های کاهش آلودگی هوا باید پیش از بحرانی‌شدن شرایط دنبال شود. انتشار شفاف اطلاعات درباره وضعیت منابع آلاینده و اقدامات انجام‌شده نیز به شهروندان کمک می‌کند تا عملکرد دستگاه‌های مسئول را ارزیابی کنند.
نباید فراموش کرد که پیامدهای آلودگی هوا تنها به کاهش دید افقی یا افزایش شاخص‌های روزانه محدود نمی‌شود؛ سلامت کودکان، سالمندان، بیماران و دیگر گروه‌های آسیب‌پذیر نیز در معرض تهدید قرار می‌گیرد. ازاین‌رو، اطلاع‌رسانی به‌موقع و ارائه توصیه‌های روشن و متناسب با شرایط هر روز، بخشی ضروری از مدیریت این مسئله است.
تهران برای عبور از پاییز و زمستان کم‌آلوده‌تر، بیش از هر چیز به اقدام پیشگیرانه، مسئولیت‌پذیری و استمرار تصمیم‌ها نیاز دارد. هوای قابل‌قبول امروز نباید بهانه‌ای برای تعویق اقدامات ضروری فردا باشد. پرسش اصلی این است که آیا دستگاه‌های مسئول از فرصت روزهای سالم برای کاهش منابع آلودگی استفاده می‌کنند یا باز هم باید منتظر رسیدن روزهای ناسالم و تصمیم‌های اضطراری بمانیم؟
پاییز تهران هنوز فرصت نفس‌کشیدن دارد؛ فرصت برای آنکه مدیریت آلودگی هوا از واکنش به بحران، به پیشگیری از بحران تغییر مسیر دهد.
Thursday, 22 October , 2026