به گزارش تهران آریا، حمایت از خانواده‌های دارای فرزند تنها به تأمین کالاهای ضروری محدود نمی‌شود و دسترسی به خدمات سلامت، امکانات فرهنگی و تفریحی و فراهم‌بودن محیطی مناسب برای مادران و کودکان را نیز در بر می‌گیرد. از این منظر، طرح چشم‌روشنی را می‌توان تلاشی برای پیوند میان خدمات مدیریت شهری و نیازهای خانواده‌هایی دانست که به‌تازگی صاحب فرزند شده‌اند.

اعتبار طرح چشم‌روشنی چقدر است؟

بر اساس جزئیات اعلام‌شده از سوی شهرداری تهران، بسته حمایتی چشم‌روشنی برای مادرانی در نظر گرفته شده است که از ابتدای سال ۱۴۰۵ صاحب فرزند شده‌اند. این حمایت از طریق کیف پول الکترونیکی در اپلیکیشن شهرزاد ارائه می‌شود و امکان استفاده از آن برای خرید کالاهای موردنیاز و بهره‌مندی از بخشی از خدمات شهری وجود دارد.

طبق اعلام شهرداری، در مرحله فعلی، ماهانه ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان اعتبار خرید برای مشمولان در نظر گرفته شده است. علاوه بر این، ۵۰۰ هزار تومان اعتبار برای خدمات سلامت و ۵۰۰ هزار تومان برای خدمات فرهنگی و تفریحی اختصاص یافته است.

خانواده‌های قرارگرفته در دهک‌های درآمدی یک تا سه نیز از ۵۰۰ هزار تومان اعتبار اضافه برخوردار می‌شوند. بر این اساس، مجموع اعتبار ماهانه برای خانواده‌های عادی مشمول ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان و برای خانواده‌های دهک‌های یک تا سه، ۴ میلیون تومان اعلام شده است.

نکته مهم آن است که این مبلغ به‌صورت نقدی یا از طریق کارت فیزیکی پرداخت نمی‌شود، بلکه در قالب کیف پول الکترونیکی در اختیار مادران قرار می‌گیرد.

اعتبار نوزادان در کجا قابل استفاده است؟

خانواده‌های مشمول می‌توانند از اعتبار خرید برای تهیه کالاهای موردنیاز خود از فروشگاه‌های شهروند و میادین میوه و تره‌بار استفاده کنند. همچنین بخشی از این بسته به خدمات سلامت، فرهنگی، گردشگری و تفریحی اختصاص دارد.

بر اساس جزئیات اعلام‌شده، مجموعه‌هایی مانند باغ کتاب، برج میلاد و پردیس‌های سینمایی شهرداری نیز در زمره امکانات مرتبط با این طرح قرار دارند.

شهرداری تهران اعلام کرده است که اعتبار حمایتی برای هر فرزند به‌صورت جداگانه محاسبه می‌شود و در برنامه‌ریزی طرح، دوره‌ای تا دو سالگی کودک مدنظر قرار دارد. بنابراین، خانواده‌هایی که بیش از یک فرزند مشمول دارند، برای هر نوزاد از اعتبار مستقل برخوردار خواهند شد.

چشم‌روشنی؛ فراتر از یک هدیه تولد

مریم اردبیلی، رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران، درباره اهداف این برنامه توضیح داده است که چشم‌روشنی صرفاً یک هدیه نقدی نیست، بلکه بسته‌ای ترکیبی از حمایت‌های اقتصادی، فرهنگی، گردشگری و سلامت به شمار می‌رود.

به گفته او، تولد هر کودک به معنای ورود یک شهروند جدید به جامعه است و مدیریت شهری باید از آغاز زندگی، سهم او از امکانات شهر را مورد توجه قرار دهد.

اردبیلی همچنین بر ضرورت حمایت از مادران تأکید کرده و این حمایت را عاملی مؤثر در بهبود شرایط خانواده دانسته است. چنین رویکردی، توجه به خانواده را از پرداخت اعتبار فراتر می‌برد و موضوعاتی مانند امکان حضور مادران و کودکان در فضاهای عمومی و دسترسی آسان‌تر به خدمات شهری را نیز مطرح می‌کند.

در همین چارچوب، شهرداری تهران از برنامه‌هایی برای مناسب‌سازی نقاط دشوار شهری برای مادران و کودکان و توسعه اتاق‌های مادر و کودک خبر داده است. اجرای این اقدامات در کنار بسته‌های حمایتی می‌تواند به تسهیل تردد با کالسکه و استفاده بهتر خانواده‌ها از امکانات عمومی، فرهنگی و تفریحی کمک کند.

حمایت از خانواده‌ها؛ اعتبار خرید کافی است؟

سعید ایمانی، کارشناس اجتماعی، در گفت‌وگو با تهران آریا اظهار کرد: برای ارزیابی طرح‌هایی مانند چشم‌روشنی، باید بررسی کرد که میزان و نوع حمایت‌ها تا چه اندازه با نیازهای واقعی خانواده‌ها تناسب دارد.

وی با اشاره به اینکه هزینه‌های تولد و نگهداری کودک تنها به خرید کالا محدود نیست، افزود: مراقبت‌های سلامت، تغذیه، حمل‌ونقل و دسترسی به خدمات مناسب نیز از نیازهای مهم خانواده‌هاست؛ بنابراین، ترکیب اعتبار خرید با خدمات سلامت و فرهنگی می‌تواند دامنه پاسخ‌گویی چنین برنامه‌هایی را افزایش دهد.

این کارشناس اجتماعی همچنین بر اهمیت استمرار حمایت‌ها و سهولت استفاده از خدمات تأکید کرد و گفت: اطلاع‌رسانی روشن و پرهیز از مراحل اداری پیچیده می‌تواند بهره‌مندی خانواده‌ها را افزایش دهد؛ در مقابل، محدودبودن مراکز پذیرنده، ابهام در شرایط استفاده یا دشواری دسترسی به خدمات ممکن است از اثرگذاری طرح بکاهد.

ارزیابی اقتصادی طرح چه می‌گوید؟

علی رستمی، تحلیلگر اقتصادی، در گفت‌وگو با تهران آریا بیان کرد: کمک‌های غیرنقدی و اعتبار خرید می‌توانند بخشی از هزینه‌های خانواده را جبران کنند، اما به‌تنهایی جایگزین سیاست‌های گسترده حمایت از والدین، خدمات درمانی و مراقبت از کودک نخواهند شد.

وی افزود: ارزیابی دقیق عملکرد این برنامه به انتشار اطلاعاتی درباره تعداد خانواده‌های بهره‌مند، میزان استفاده از اعتبار، رضایت مادران و هزینه اجرای طرح نیاز دارد.

رستمی ادامه داد: بررسی نتایج در بازه‌های زمانی مشخص نیز ضروری است تا روشن شود کدام بخش از خدمات بیشترین استفاده را داشته و چه تغییراتی می‌تواند اثربخشی برنامه را افزایش دهد. چنین ارزیابی‌ای به اصلاح طرح و استفاده دقیق‌تر از منابع عمومی کمک خواهد کرد.

آینده چشم‌روشنی به تداوم حمایت‌ها گره خورده است

طرح چشم‌روشنی را می‌توان تلاشی برای توجه به خانواده‌های دارای نوزاد و گسترش نقش اجتماعی مدیریت شهری دانست؛ برنامه‌ای که در آن، تولد کودک تنها یک رویداد خانوادگی نیست، بلکه با مسئولیت شهر در قبال شهروندان جدید نیز ارتباط پیدا می‌کند.

با این حال، میزان موفقیت این طرح به استمرار اعتبار، کیفیت خدمات، سهولت دسترسی و شفافیت در اعلام نتایج وابسته است. همچنین گسترش خدمات مادر و کودک و مناسب‌سازی فضاهای شهری می‌تواند دامنه اثرگذاری آن را افزایش دهد.

اگر این برنامه در کنار سایر حمایت‌های اجتماعی و خدمات شهری به‌صورت مستمر دنبال شود، چشم‌روشنی این ظرفیت را خواهد داشت که از یک بسته مناسبتی فراتر برود و به بخشی از رویکرد خانواده‌محور در مدیریت شهر تهران تبدیل شود.